Psikolog ve Çocuk Gelişim Uzmanı Sare Şen, “Hayır” diyememenin altında yatan psikolojik nedenleri ve sağlıklı sınır koymanın yollarını kaleme aldı.
"Hayır." Söylemesi sadece beş harf… Ama birçok kişi için en zor kelimelerden biri. İstemediğimiz bir daveti kabul etmek, yetişemeyeceğimizi bildiğimiz halde yeni bir sorumluluk almak ya da sırf karşımızdaki kırılmasın diye kendi ihtiyaçlarımızı ertelemek…
Birçoğumuz hayatımızın farklı dönemlerinde "Hayır" demek yerine kendimizi zorlamayı tercih edebiliyoruz. Peki neden? Aslında "hayır" diyememek çoğu zaman kibarlıkla değil, psikolojik süreçlerle ilişkilidir.
HAYIR DEMEK NEDEN BU KADAR ZOR GELİYOR?
Çocukluk yıllarından itibaren birçok kişi uyumlu, anlayışlı ve başkalarını mutlu eden biri olmanın takdir edildiği bir ortamda büyüyebiliyor.
"Üzme." "Kırma." "Ayıp olur." "İdare et."
Bu mesajlar zamanla bize ilişkileri sürdürebilmenin yolunun kendi ihtiyaçlarımızı geri plana atmak olduğu düşüncesini öğretebilir. Bunun sonucunda yetişkinlikte de başkalarını hayal kırıklığına uğratmamak için kendi sınırlarımızı zorlamaya başlayabiliriz.
ASIL KORKUMUZ "HAYIR" DEMEK DEĞİL
Çoğu zaman bizi zorlayan şey "hayır" kelimesi değildir. Asıl zor olan, ardından gelebileceğini düşündüğümüz ihtimallerdir.
"Ya bana kırılırsa?" "Ya beni yanlış anlarsa?" "Ya artık beni sevmezse?" "Ya bencil olduğumu düşünürse?"
Bu düşünceler, birçok kişinin istemediği halde "evet" demesine neden olabilir. Oysa sağlıklı ilişkiler, sadece fedakârlık üzerine kurulmaz; karşılıklı saygı ve sınırlar da en az sevgi kadar önemlidir.
SÜREKLİ "EVET" DEMENİN GÖRÜNMEYEN BEDELİ
Başkalarını memnun etmeye çalışırken çoğu zaman fark etmediğimiz kişi kendimiz oluruz. İstemediğimiz sorumlulukları üstlenmek, sürekli yetişmeye çalışmak ve herkesi mutlu etmeye çalışmak zamanla tükenmişlik hissine, öfkeye ve duygusal yorgunluğa neden olabilir. İlginç olan ise şudur: Başkalarını kırmamak için "evet" dediğimiz birçok durumda, aslında en çok kendimizi yormuş oluruz.
HAYIR DEMEK BENCİLLİK DEĞİLDİR
Toplumda zaman zaman sınır koymak bencillikle karıştırılabiliyor. Oysa sağlıklı sınırlar hem kendimize hem de karşımızdaki kişiye duyduğumuz saygının bir göstergesidir. Hayır demek, karşımızdaki insanı değersiz görmek anlamına gelmez. Sadece o an kendi ihtiyaçlarımızı da gözettiğimizi gösterir.
Peki sağlıklı bir şekilde "hayır" demeyi nasıl öğrenebiliriz?
1. HER İSTEĞE HEMEN CEVAP VERMEK ZORUNDA DEĞİLSİNİZ
Bir teklif ya da rica karşısında hemen cevap vermek yerine düşünmek için kendinize zaman tanıyın. "Bunu değerlendirebilir miyim?" demek bile size daha sağlıklı bir karar verme fırsatı sunar.
2. HER AÇIKLAMAYI UZUN UZUN YAPMAK ZORUNDA DEĞİLSİNİZ
Hayır demek için uzun savunmalar yapmanız gerekmez. Kısa, net ve saygılı bir ifade çoğu zaman yeterlidir.
3. HERKESİN SİZİ ANLAMASINI BEKLEMEYİN
Sınır koyduğunuzda herkes bundan hoşlanmayabilir. Ancak sağlıklı ilişkiler, sadece karşımızdakini memnun ettiğimiz ilişkiler değildir.
4. KÜÇÜK ADIMLARLA BAŞLAYIN
Her zaman en zor durumlarda sınır koymak kolay olmayabilir. Önce günlük hayattaki küçük isteklerde "hayır" demeyi deneyebilirsiniz. Bu, zamanla kendinizi daha rahat ifade etmenizi sağlayacaktır.
5. KENDİNİZE ŞU SORUYU SORUN
Bir isteği kabul etmeden önce kendinize şunu sorun: "Bunu gerçekten istediğim için mi yapıyorum, yoksa suçluluk hissetmemek için mi?" Bu küçük farkındalık bile kararlarınızı değiştirebilir.
"Hayır" demek, ilişkileri bozmak değil; onları daha sağlıklı hale getirebilmektir. Çünkü sınırların olmadığı yerde zamanla kırgınlık, yorgunluk ve tükenmişlik birikebilir. Kendinizi ifade etmekten çekinmediğiniz, ihtiyaçlarınızı da önemseyebildiğiniz ilişkiler kurmak hem ruh sağlığınızı korur hem de daha dengeli bağlar oluşturmanıza yardımcı olur.
Unutmayın; herkese "evet" demek sizi iyi bir insan yapmaz. Gerektiğinde kendinize de "evet" diyebilmek, psikolojik iyi oluşun önemli bir parçasıdır.
Psikolog/ Çocuk Gelişim Uzmanı
Sare Şen
BİR YORUM YAPIN 0