"Fobi, sadece bir şeyden korkmak değil; o korkunun kişinin hayatını sınırlandıracak kadar güçlenmesidir" diyen Psikolog/Çocuk Gelişim Uzmanı Sare Şen, fobilerin bireyin günlük yaşamını, sosyal ilişkilerini ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebildiğine dikkat çekti. Peki fobiler neden ortaya çıkar, hangi belirtilerle kendini gösterir ve bu yoğun korkularla başa çıkmak için neler yapılabilir? İşte uzman değerlendirmesi
Bazı insanlar yükseklikten, bazıları kapalı alanlardan, bazıları ise uçak, hayvanlar ya da belirli durumlarda yoğun bir korku hissedebilir. Bu durum çoğu zaman dışarıdan "abartılı bir korku" gibi görünse de yaşayan kişi için oldukça gerçek ve zorlayıcıdır. Peki fobiler neden oluşur ve bu durumla nasıl baş edilebilir?
FOBİLER NEDEN OLUŞUR?
Fobiler genellikle tek bir nedene bağlı değildir; zaman içinde birden fazla etkenin birleşmesiyle ortaya çıkar. Bazen çocuklukta yaşanan etkileyici bir deneyim, bazen gözlemlenen bir olay, bazen de hiç yaşanmamış olsa bile zihinde kurulan olasılıklar fobilerin temelini oluşturabilir. Özellikle “ya olursa?” düşüncesi, zamanla zihinde büyüyerek gerçek bir tehdit algısına dönüşebilir.
ZİHİN NEDEN KORKUYU BÜYÜTÜR?
Fobilerde en önemli noktalardan biri, zihnin tehlikeyi olduğundan büyük algılamasıdır. Kişi çoğu zaman korkusunun mantıksız olduğunu bilir. Ancak buna rağmen beden aynı şekilde tepki verir. Kalp çarpıntısı, nefes darlığı, titreme, kaçma isteği gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Çünkü bu noktada devrede olan şey mantık değil, beynin "tehdit var" alarm sistemidir.
KAÇINMA DAVRANIŞI FOBİYİ NASIL ETKİLER?
Fobisi olan kişiler genellikle korktukları durumdan uzak durmayı tercih eder. Bu kısa vadede rahatlama sağlar. Kişi kaygı yaşamaz. Ancak uzun vadede beyin şu mesajı öğrenir: "Kaçınıyorsam, demek ki gerçekten tehlikeli." Bu da fobinin zamanla daha da güçlenmesine neden olabilir.
FOBİLER HERKESTE NEDEN FARKLIDIR?
Aynı olay herkes için aynı etkiyi yaratmaz.
Kişinin:
- · Geçmiş deneyimleri
- · Kaygı düzeyi
- · Stresle baş etme biçimi
- · Güven algısı fobinin nasıl şekilleneceğini belirler.
Bu nedenle fobi, bir zayıflık değil; zihnin kendini koruma biçimidir.
FOBİLERLE BAŞ ETMEK İÇİN NELER YAPILABİLİR?
Fobiler tamamen yok edilmesi gereken durumlar değil, yönetilebilir süreçlerdir. En önemli adım, korkudan kaçınmak yerine onu anlamaya çalışmaktır.
Bunun yanında:
- · Korkulan durumla küçük ve kontrollü adımlarla yüzleşmek
- · Kaçınma davranışını yavaş yavaş azaltmak
- · Bedensel belirtileri tanımayı öğrenmek
- · Gerçekçi düşünceler geliştirmek süreci kolaylaştırabilir.
Ancak fobi günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa profesyonel destek almak oldukça faydalıdır.
Psikolog/ Çocuk Gelişim Uzmanı
Sare Şen
BİR YORUM YAPIN 0